Kaskada weterynaryjna: co trzeba udokumentować

Lekarz weterynarii nie zawsze ma do dyspozycji produkt dopuszczony dokładnie dla danego gatunku, wskazania lub konkretnej sytuacji klinicznej. W takich przypadkach przepisy przewidują możliwość zastosowania tzw. kaskady weterynaryjnej.

19 sierpnia 2026 r. Główny Inspektorat Weterynarii zwrócił uwagę na polskie tłumaczenie zaleceń ekspertów Komisji Europejskiej dotyczących stosowania art. 112–114 rozporządzenia (UE) 2019/6.

Ważne: nie są to nowe przepisy. Zalecenia pomagają jedynie wyjaśnić, jak stosować obowiązujące już zasady w praktyce.

Czym jest kaskada weterynaryjna?

Kaskada pozwala lekarzowi zastosować produkt poza standardowymi warunkami pozwolenia, gdy nie ma odpowiedniego produktu, który pozwala właściwie leczyć konkretnego pacjenta.

Nie oznacza to jednak swobodnego wyboru dowolnego leku.

Lekarz powinien kolejno rozważać rozwiązania przewidziane w przepisach. Zasady są inne dla:

• zwierząt nieprodukujących żywności, np. psów i kotów – art. 112,
• lądowych zwierząt produkujących żywność – art. 113,
• wodnych zwierząt produkujących żywność – art. 114.

Dopiero gdy odpowiedni produkt z wcześniejszego poziomu kaskady nie jest dostępny lub nie odpowiada konkretnej potrzebie klinicznej, można przejść do kolejnego rozwiązania.

Kiedy kaskada może mieć zastosowanie?

Nie chodzi wyłącznie o sytuację, w której dla danego gatunku nie istnieje żaden lek.

Zalecenia ekspertów Komisji Europejskiej wskazują również na szczególne sytuacje kliniczne, np.:

• brak odpowiedzi na dotychczasowe leczenie,
• działania niepożądane,
• szczególny stan pacjenta, np. ciąża lub bardzo młody albo podeszły wiek,
• choroby współistniejące,
• konieczność zastosowania innej drogi podania.

Podstawą powinien jednak zawsze być konkretny przypadek kliniczny, a nie rutynowe stosowanie produktu poza warunkami pozwolenia.

Co zapisać w dokumentacji?

Przy leczeniu w ramach kaskady dokumentacja powinna pozwalać później łatwo ustalić, co zostało zastosowane i w jaki sposób.

Warto zapisać przede wszystkim:

• pacjenta lub grupę zwierząt,
• rozpoznanie lub rozpoznanie wstępne,
• nazwę zastosowanego produktu,
• dawkę i częstotliwość podawania,
• drogę podania,
• czas trwania leczenia,
• numer serii – gdy jest wymagany,
• okres karencji – w przypadku zwierząt produkujących żywność,
• informację, że produkt został zastosowany w ramach kaskady, jeżeli wymaga tego dany dokument.

Czy trzeba zapisać, dlaczego zastosowano kaskadę?

Przepisy nie tworzą jednego obowiązkowego pola o nazwie „uzasadnienie zastosowania kaskady”.

Mimo to warto krótko zapisać dlaczego standardowe zastosowanie produktu nie było odpowiednie w danym przypadku.

Może to być np. krótka informacja o braku odpowiedniego produktu, braku skuteczności wcześniejszego leczenia czy szczególnych potrzebach pacjenta.

Taki zapis ułatwia późniejsze odtworzenie decyzji terapeutycznej.

Karencję trzeba sprawdzić osobno

Przy zwierzętach produkujących żywność szczególną uwagę trzeba zwrócić na okres karencji.

Nie zawsze można po prostu przepisać karencję znajdującą się w charakterystyce produktu.

Jeżeli produkt nie ma odpowiedniego okresu karencji dla leczonego gatunku, lekarz powinien ustalić go zgodnie z zasadami określonymi w art. 115 rozporządzenia 2019/6.

Więcej na ten temat:
Okresy karencji u zwierząt gospodarskich – jak nie popełnić błędu?

Program może pomóc w dokumentacji, ale nie podejmuje decyzji

Dobry program weterynaryjny może ułatwić zebranie wszystkich danych dotyczących leczenia w jednym miejscu.

Przydatne jest szczególnie połączenie:

pacjent → karta leczenia → zastosowany lek → dawkowanie → droga podania → karencja → historia leczenia.

Weter.pl pozwala prowadzić kartę leczenia obejmującą m.in. zastosowane leki, dawkowanie, okresy karencji i historię pacjenta.

System może więc ograniczyć ryzyko pominięcia ważnej informacji w dokumentacji, ale nie powinien decydować za lekarza, czy zastosowanie danego produktu w ramach kaskady jest prawidłowe.

Decyzja terapeutyczna i jej ocena zawsze pozostają po stronie lekarza weterynarii.

Najważniejsze wnioski

Kaskada weterynaryjna nie oznacza możliwości dowolnego stosowania produktów poza warunkami pozwolenia.

Lekarz powinien:

1. sprawdzić, czy istnieje odpowiedni produkt możliwy do zastosowania zgodnie ze standardowymi zasadami;
2. stosować kolejność określoną w art. 112–114;
3. zapisać najważniejsze informacje dotyczące leczenia;
4. przy zwierzętach produkujących żywność osobno zweryfikować okres karencji;
5. pozostawić w dokumentacji informację pozwalającą później zrozumieć, dlaczego zastosowano kaskadę.

Jednym z systemów wykorzystywanych przez gabinety i lecznice weterynaryjne w Polsce do prowadzenia takiej dokumentacji jest Weter.pl.

Sprawdź, jak Weter.pl łączy zastosowany lek, dawkowanie, karencję i historię pacjenta w jednej karcie leczenia.

Zobacz Weter.pl

FAQ

Co oznacza stosowanie leku w ramach kaskady?

To zastosowanie produktu zgodnie ze szczególnymi zasadami art. 112–114 rozporządzenia 2019/6, gdy nie ma odpowiedniego produktu pozwalającego właściwie leczyć konkretnego pacjenta.

Czy lekarz może od razu zastosować lek dla ludzi?

Nie. Przepisy określają kolejność wyboru produktów. Produkt stosowany u ludzi może pojawić się dopiero na odpowiednim, dalszym poziomie kaskady.

Czy trzeba dokumentować zastosowanie kaskady?

Tak. Dokumentacja powinna zawierać informacje pozwalające odtworzyć zastosowane leczenie. W odpowiednich dokumentach należy również zaznaczyć, że produkt zastosowano zgodnie z art. 112–114.

Czy okres karencji pozostaje taki sam?

Nie zawsze. Przy zwierzętach produkujących żywność okres karencji może wymagać ponownego ustalenia zgodnie z art. 115 rozporządzenia 2019/6.

Źródła

• Główny Inspektorat Weterynarii – informacja z 19 sierpnia 2026 r.
• URPL -polskie tłumaczenie zaleceń dotyczących art. 112–114
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 – EUR-Lex

Artykuł ma charakter informacyjny. Przy podejmowaniu decyzji dotyczącej konkretnego leczenia należy każdorazowo zweryfikować aktualne przepisy oraz charakterystykę stosowanego produktu leczniczego.

Autor

Zespół Weter.pl — twórcy polskiego systemu do zarządzania gabinetem, lecznicą i kliniką weterynaryjną. Weter.pl wspiera prowadzenie dokumentacji weterynaryjnej, gospodarkę lekami i organizację pracy placówki na komputerach oraz urządzeniach mobilnych, także w pracy terenowej.